IPM (Integrated Pest Management), hay quản lý dịch hại tổng hợp, là cách kết hợp nhiều biện pháp để giữ dịch hại ở mức có thể chấp nhận và giảm rủi ro cho sức khỏe, môi trường. Theo FAO, IPM xem xét biện pháp canh tác, vật lý, sinh học và hóa học dựa trên tình hình thực tế. Thuốc bảo vệ thực vật vẫn có vai trò khi cần thiết, nhưng quyết định sử dụng phải dựa trên quan sát và hướng dẫn chuyên môn.
IPM gồm những bước nào?
- Phòng ngừa: chọn giống và lịch thời vụ phù hợp; quản lý nước, dinh dưỡng, mật độ; vệ sinh đồng ruộng hoặc vườn để giảm nơi dịch hại lưu tồn.
- Theo dõi: thăm đồng định kỳ, nhận diện đúng cỏ, sâu, bệnh, ghi mức độ gây hại và vị trí xuất hiện. Có thể dùng bẫy hoặc công cụ giám sát phù hợp.
- Đánh giá: xem xét giai đoạn cây, xu hướng dịch hại, thiên địch và ngưỡng xử lý theo hướng dẫn chuyên môn địa phương. Không phải mọi sự xuất hiện của sâu đều cần phun thuốc.
- Can thiệp phù hợp: ưu tiên biện pháp canh tác, vật lý hoặc sinh học khi hiệu quả; nếu cần thuốc, chọn đúng cây trồng, đối tượng và hướng dẫn trên nhãn.
- Kiểm tra lại: đánh giá kết quả, ghi chép và điều chỉnh quy trình cho lần sau.
Áp dụng IPM cho từng cây trồng
Trên cây lúa, việc theo dõi cỏ dại, sâu cuốn lá và bệnh cần gắn với giai đoạn sinh trưởng của ruộng. Với cà phê, quan sát tán, cành và chùm quả giúp phát hiện các điểm dịch hại tập trung. Trên cây ớt hoặc dưa hấu, ghi nhận thời tiết, độ ẩm và triệu chứng mới xuất hiện hỗ trợ phân biệt bệnh và xác định thời điểm xử lý. Mỗi vùng trồng có điều kiện khác nhau, nên kế hoạch IPM cần được điều chỉnh theo thực tế.
Khi nào cần dùng thuốc bảo vệ thực vật?
Chỉ xem xét xử lý sau khi đã nhận diện đúng dịch hại và đánh giá các lựa chọn khả thi. Nếu dùng thuốc, đối chiếu nhãn về cây trồng, đối tượng, liều lượng, cách dùng, trang bị bảo hộ và thời gian cách ly. Lựa chọn có thể bắt đầu từ các danh mục thuốc trừ cỏ, thuốc trừ sâu và thuốc trừ bệnh, rồi kiểm tra trang và nhãn từng sản phẩm. Xem thêm hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn.
Những sai lầm cần tránh
- Phun theo lịch cố định mà không kiểm tra tình hình dịch hại.
- Nhận diện sai sâu hoặc bệnh rồi chọn thuốc chỉ theo tên nhóm chung.
- Lặp lại một biện pháp nhiều lần mà không đánh giá hiệu quả.
- Bỏ qua thiên địch, điều kiện thời tiết, vệ sinh đồng ruộng và ghi chép sau xử lý.
IPM là quá trình theo dõi và điều chỉnh liên tục, không phải một công thức chung cho mọi cây trồng. Người trồng nên tham khảo thêm cán bộ kỹ thuật địa phương khi xác định ngưỡng xử lý hoặc gặp triệu chứng khó nhận diện.
Nguồn tham khảo: FAO – Integrated Pest Management và thông tin sản phẩm trên website BASF.